اقتصاد رسانه
چرا اقتصاد رسانه مهم است؟ اهمیت اقتصاد رسانهها در این است که امروزه رسانهها جزو جدانشدنی از جامعه مدرن هستند. زمانی که یک جامعه مدرن تعریف میشود، این موضوع به ارتباطات بستگی دارد، اما تقریبا دو شاخص رفاه و امر سرمایهگذاری در کنار هم در یک جامعه مدرن وجود دارند. در واقع رفاهی برای مردم جامعه در نظر گرفته میشود که این رفاه از طریق سرمایهگذاری به دست میآید.
با کنار هم قرار دادن این دو موضوع، مردمی که در یک جامعه باهم زندگی میکنند و نیاز به سرمایهگذاری و مصرف دارند نیازمند اطلاعات هستند. به همین دلیل رسانهها جزو جدانشدنی جامعه مدرن هستند. به این دلیل است که ساکنان جامعه مدرن نیازمند اطلاعات هستند و این تبادل اطلاعات سبب گردش چرخ اقتصادی کشور میشود.
به عنوان مثال، اگر فردی خواهان خرید اتومبیل است، برای همین امر، اطلاعاتی مورد نیاز است. تامین انواع مختلف ماشین چگونه باید انتخاب شود؟ کدام را باید انتخاب کرد؟ این اطلاعات از طریق رسانهها به دست میآید. من در مورد ایران آگاهی ندارم ولی در سایر کشورها، شعبه دیگری از ارتباطات رشد کرده است که آن روابط عمومی است.
- شعبهای که خود اطلاعرسانی میکند. در واقع مدیر یک کارخانه اتومبیل وقتی میخواهد با مردم صحبت کند باید از طریق رسانهها با مردم ارتباط برقرار کند.
- کلمه سود در فرهنگ ما کلمهای منفی است. در صورتی که در جامعهای مدرن، سود کلمهای مثبت است و این خود آغاز چالش است. در جوامع سنتی، سود بردن به معنای استثمار کردن دیگران است، ولی در جوامع سرمایهداری مانند آمریکا شاخص موفقیت سود است.
- نیویورک تایمز روزنامهای قدیمی است و عمر آن به۱۶۰-۱۵۰ سال پیش باز میگردد. این روزنامه در مبدا پیدایش خود، شامل تغییرات و تحولاتی بوده است و امروزه به جایی رسیده که به سخنگوی جامعه آمریکا در خارج از آمریکا مبدل شده است، یعنی سران سایر کشورها زمانی که میخواهند در مورد سیاستهای آمریکا، اطلاعاتی به دست آورند این روزنامه را مطالعه میکنند. اما اگر مسائل اقتصادی آمریکا مطرح باشد روزنامه والاستریت ژورنال را مطالعه میکنند.
- وال استریت ژورنال حدود ۵/۲ میلیون نسخه تیراژ و روزنامه نیویورک تایمز ۵/۱ میلیون نسخه تیراژ دارد. روزنامه USA today که روزنامهای عمومی است و طرفدار زیادی به علت خصلتهای چاپی دارد با تیراژ بالای ۵/۲ میلیون مقام اول را دارد.
- تمامی روزنامههای معتبر و پر تیراژ آمریکا متعلق به صاحبان سهام هستند. بسیاری از روزنامهها برای اینکه کنترل اداره روزنامه را از دست ندهند آن را ۵۱-۴۹ میکنند یعنی ۴۹ درصد ارزش آن وارد بازار سهام شده و ۵۱ درصد متعلق به افرادی است که آن را اداره میکنند.
مدیریت رسانه
- امروزه روزنامهها از لحاظ مدیریت مشارکتی هستند که این مورد به بحث اقتصاد رسانه و Jounalism management اشاره دارد.
- معمولا این شرکتها سعی دارند که از نظر اداری، قسمت خبر را از تبلیغ جدا کنند. روزنامهها در کل دارای سه قسمت، خبر، تبلیغ و بازاریابی، فنی و مدیریت هستند. همه روزنامهها دارای این الگو هستند و از این طریق کار خود را دنبال میکنند و به صورت مجزا عمل میکنند یعنی در کار یکدیگر دخالت نمیکنند.
- در آمریکا اگر روزنامهای قرار باشد صبح در ۱۲ صفحه چاپ شود، اول قسمت تبلیغات تصمیم میگیرد چند صفحه را در اختیار آگهیها قرار دهد و آنچه که باقی ماند تحت عنوان سوراخ خبر (News hole) است که این سوراخ را قسمت خبری باید پر کند. سپس سردبیر روزنامه Editor-in-chief با Managing Editor تصمیم میگیرند که چگونه صفحات باقیمانده را پر کنند. نکته مورد توجه این است که تا یکسال گذشته هیچ روزنامهای در آمریکا در صفحه اول خود تبلیغات نداشت.
- ولی از سال گذشته این روند تغییر کرده است از جمله روزنامههایی که مبادرت به این کار کردند نیویورک دیلینیوز بود. آنها تبلیغی برای بازیهای ورزشی در صفحه اول خود قرار دادند. والاستریت نیز بعدا این پدیده را تقلید کرد. البته زمانی که تبلیغات در صفحه اول قرار میگیرد، قیمت آن نیز به مراتب بالاتر است. من این مورد را با روزنامههای اطلاعات و کیهان مقایسه کردم که نصف صفحه اول آنها به تبلیغات اختصاص دارد.
- بنابراین پدیده روزنامهنگاری باید با این دو جبهه مبارزه کند و مبارزه آن هم، مبارزه مالی است. زیرا وقتی منابع خبر از سایر موارد تامین میشوند به دنبال این روزنامهها نمیروند و در نتیجه اینها نمیتوانند سازمان آگهیها را متقاعد کنند تا از آنها صفحه تبلیغی خریداری کنند. روزنامههای آمریکا ممکن است که در شهرهای کوچک یا بزرگ باشند، اما از لحاظ مدیریت به یک شکل اداره میشوند.
