تعیین خط فقر برای حذف یارانه پولدارها

تعیین خط فقر در ایران تقریباً به معمایی حل ناشدنی تبدیل شده و تاکنون هر صاحب نظری از زاویه دید خود عدد و رقمی را برای آن تعیین کرده است.

این در حالی است که برای حذف افراد ثروتمند از دریافت یارانه نقدی تعیین خط فقر ضروری به نظر می‌رسد. در سالهای اخیر برای تعیین خط فقر از درآمد ۸۵۰ هزار تومان در شهرهای کوچک تا حدود میلیون تومان در کلانشهری مثل تهران سخن به میان آمده، بدان معنی که اگر درآمد خانوار زیر این اعداد باشد، می‌توان گفت فقر بر آن خانوار سایه انداخته است!
در این باره برخی نمایندگان مجلس و کارشناسان اقتصادی تعداد افراد زیر خط فقر را ۱۵ میلیون نفر تخمین می‌زنند و معتقدند، این آمار زیبنده کشور نیست، زیرا این میزان شامل حدود ۲۰ درصد از جمعیت کل کشور می‌شود و رقم قابل توجهی است. رئیس کمیسیون تلفیق بودجه در تازه ترین اظهارنظر خود تأکید کرده، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی باید خط فقر را تعیین کنند، زیرا با توجه به محدودیت منابع برای پرداخت یارانه نقدی به تمام مردم این عدد می‌تواند مبنای دریافت یارانه قرار گیرد. به گفته غلامرضا مصباحی مقدم حداقل چهار دهک و حداکثر ۶ دهک خانواده‌های جامعه ما زیر خط فقر و به عبارتی شاید بتوان گفت، چهار دهک زیر خط فقر مطلق و ۶ دهک زیر خط فقر نسبی هستند. وی می‌گوید: دولت اعلام کرده، ۲۱ میلیون تومان متوسط هزینه‌های خانوار در سال است. این عدد خط فقر نیست، بلکه میانگین کل هزینه‌های خانوار در کشور سالانه ۲۱ میلیون تومان است و به هر روی خط فقر باید پایین‌تر از میانگین باشد؛ زیرا این میانگین، میانگین رفاه جامعه است.
در همین حال و با توجه به وجود ابهامها در تعیین خط فقر در کشور، یک کارشناس اقتصادی معتقد است، تعیین خط فقر و ورود به آن نمی تواند شاخص مناسبی برای دریافت حمایتهای دولتی از جمله یارانه نقدی باشد؛ چون هنوز اجماعی در خصوص این عدد میان دولتیها و صاحب نظران ایجاد نشده است.
دکتر وحید شقاقی به خبرنگار ما می‌گوید: دولت اگر بتواند بانک اطلاعاتی خود را تکمیل کند بدون تردید افراد زیر خط فقر را براحتی شناسایی می‌کند، و نیازی به اعلام ارقام دولتی نیست؛ چون با بانک اطلاعاتی شفاف میزان درآمد و هزینه خانوارها مشخص می‌شود. شقاقی عقیده دارد، وقتی مبادلات اقتصادی و گردشهای مالی افراد شفاف باشد خط فقر براحتی تعیین می‌شود و افزون بر تعیین مشمولان دریافت یارانه بسیاری از فرارهای مالیاتی از میان می‌رود. این اقتصاددان تلاش دولت برای تکمیل بانک اطلاعاتی را اقدامی معمول در دیگر کشورها می‌داند و بر این باور است که این اقدام نه تنها به معنای تجسس در امور شخصی مردم نیست، بلکه تنها راه مطمئن برای دستیابی به میزان درآمد و هزینه های خانوارهاست و می‌تواند بخوبی فقرا را از اغنیا مجزا کند.
به گفته این صاحب نظر در حالی که اقتصاد ملی ظرفیت کسب درآمد بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی از محل دریافت مالیات دارد، هم اکنون حداکثر نیمی از این رقم در قانون بودجه گنجانده می‌شود، زیرا بانک اطلاعاتی منسجم برای گردشهای مالی وجود ندارد، حال آنکه اگر این بانک به تدریج ایجاد شود، می‌توان افراد بالا و پایین خط فقر را هم بتدریج شناسایی و از فهرست دریافت حمایتها حذف کرد. وی در عین حال معتقد است، اگر سه دهک بالای جامعه از فهرست یارانه بگیران حذف شود، زیر خط فقری‌ها براحتی قابل شناسایی هستند.

فرزانه غلامی

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *